Dni Planisty 2026: o roli metropolii i potrzebie zarządzania ponadlokalnego
Po słowie wstępu dziekana prof. dr hab. Pawła Churskiego, konferencja została otwarta wykładem wprowadzającym prof. dr. hab. Tomasza Kaczmarka pt. „Obszary metropolitalne wyzwaniem dla polityki terytorialnej”. W swoim wystąpieniu zwrócił on uwagę na dynamiczne procesy suburbanizacji i hiperurbanizacji, które w ostatnich latach w istotny sposób przekształcają przestrzeń społeczną i gospodarczą.
Podkreślono, że Polska – szczególnie od momentu przystąpienia do Unii Europejskiej w 2004 roku – podlega intensywnym zmianom strukturalnym, które wymagają nowych form zarządzania. W tym kontekście wskazano na rosnące znaczenie tzw. obszarów funkcjonalnych oraz „miękkich przestrzeni”, wykraczających poza tradycyjne granice administracyjne.
Wyzwania dla metropolii
Jednym z kluczowych punktów programu był panel dyskusyjny pt. „Czy Polsce potrzebny jest samorząd metropolitalny?”, który odbył się pierwszego dnia konferencji. W debacie udział wzięli m.in. Dyrektorka Biura Metropolii Poznań Anna Aleksandrzak oraz prof. UAM dr hab. Łukasz Mikuła, a zarazem radny Miasta Poznania.
Dyskusja, którą moderował prof. T. Kaczmarek koncentrowała się wokół potrzeby wzmocnienia współpracy między jednostkami samorządu terytorialnego oraz tworzenia efektywnych mechanizmów zarządzania na poziomie metropolitalnym. Zwracano uwagę na konieczność lepszego dopasowania struktur administracyjnych do rzeczywistych powiązań społeczno-gospodarczych, nawiązując do prac legislacyjnych nad ustawą o zrównoważonym rozwoju miast.
„Obszary metropolitalne wymagają zintegrowanego podejścia do planowania i zarządzania, które wykracza poza granice pojedynczych gmin. Potrzebują również adekwatnych ram prawnych, regulujących zasady współpracy” – podkreśliła Anna Aleksandrzak, Dyrektorka Biura Metropolii Poznań.
W trakcie dyskusji odniesiono się również do konkretnych przykładów. Metropolia Poznań, licząca około miliona mieszkańców, została wskazana jako obszar, w którym szczególnie widoczne są procesy integracji funkcjonalnej. Jednocześnie debatancizwrócili uwagę na wyzwania finansowe i organizacyjne, m.in. w obszarze edukacji – znacząca część uczniów szkół średnich w Poznaniu pochodzi spoza miasta (ok. 47%), co generuje dodatkowe koszty po stronie samorządu miejskiego.
Jako przykład rozwiązań zagranicznych przywołano m.in. model zarządzania regionem Hanoweru, partnerskiego zarówno dla Poznania, jak i powiatu poznańskiego, gdzie funkcjonują instytucje o charakterze ponadlokalnym, takie jak prezydent i rada regionu.
Perspektywa młodych badaczy
Program konferencji obejmował liczne sesje referatowe z udziałem studentów i studentek z całej Polski, którzy zaprezentowali analizy dotyczące kluczowych wyzwań współczesnych aglomeracji.
Wystąpienia dotyczyły m.in. transportu i dostępności infrastruktury, w tym funkcjonowania kolei aglomeracyjnej oraz powiązań między miastami a gminami otaczającymi. Duże zainteresowanie wzbudziły także referaty poświęcone procesom społecznym, takim jak gentryfikacja czy rewitalizacja obszarów miejskich, a także zagadnieniom planowania przestrzennego i konfliktów społecznych wokół inwestycji.
Prezentacje pokazały różnorodność podejmowanych tematów oraz zaangażowanie młodego pokolenia w dyskusję o przyszłości rozwoju miast i obszarów metropolitalnych.
Dwudniowa burza mózgów
XI Dni Planisty 2026 potwierdziły rosnące znaczenie problematyki metropolitalnej w debacie publicznej i naukowej. Wnioski z konferencji wskazują na potrzebę dalszego rozwijania współpracy w ramach Metropolii Poznań oraz poszukiwania rozwiązań systemowych, które umożliwią skuteczne zarządzanie dynamicznie rozwijającymi się obszarami funkcjonalnymi.
